⚠️ Bài này thuộc ZRO Fast – không dành cho người mới!
Tâm lý đám đông crypto, hành vi nhà đầu tư, fomo fudd, thị trường crypto và mua bán theo cảm xúc thường không xuất hiện như những khái niệm, mà như những khoảnh khắc rất quen khi tay đã đặt lên nút bấm.
Lần nào cũng nghĩ mình chỉ đứng tạm
Những lúc thị trường bắt đầu nóng lên, cảm giác đầu tiên hiếm khi là muốn ở lại lâu, nó thường giống như ghé qua một chút. Chỉ vào sớm hơn vài người. Chỉ đứng ở đây cho tới khi thấy đông quá. Chỉ cần một đoạn, rồi mình sẽ rút. Cái “chỉ” đó nghe rất nhẹ, nhẹ tới mức không cần phải chuẩn bị một kế hoạch rời đi, vì trong đầu đã có sẵn một niềm tin rằng mình sẽ nhận ra thời điểm cần rời trước khi mọi thứ trở nên khó chịu. Và khi rất nhiều người cùng nghĩ như vậy, mỗi người đều thấy mình không thuộc về đám đông, dù đang đứng giữa nó.
Những buổi tối mà bảng giá không còn yên
Có những giai đoạn mở app ra là thấy con số chạy liên tục, tin nhắn trong nhóm không kịp đọc, biểu đồ trông giống như đang có ai đó kéo lên bằng tay. Không khí lúc đó rất đặc, đặc tới mức việc đứng yên bắt đầu tạo ra một cảm giác khó chịu, như thể mình đang bỏ lỡ một điều gì đó đang diễn ra rất nhanh. Khi mọi người xung quanh đều đang ở trong trạng thái đó, quyết định không còn được cân bằng bằng câu hỏi “mình đang làm gì”, mà bằng câu hỏi “mọi người đang làm gì”.
Cảm giác “mình sẽ là người kịp”
Rất hiếm ai bước vào một đợt tăng với suy nghĩ mình sẽ là người mắc kẹt. Hầu như ai cũng tin rằng mình sẽ là người linh hoạt hơn một chút, tỉnh táo hơn một chút, và vì thế sẽ thoát ra trước khi câu chuyện đổi chiều. Niềm tin đó không cần bằng chứng, vì nó dựa trên một hình ảnh rất dễ chịu về chính mình: mình không giống số đông. Nhưng điều lạ là, khi hàng ngàn người cùng tin rằng mình không giống số đông, thì họ lại đang làm cùng một việc trong cùng một thời điểm.
Hành vi nhà đầu tư và một loại đồng hồ rất lạ
Thời gian trong thị trường không trôi đều. Có những ngày rất dài không có gì xảy ra, và có những ngày chỉ vài giờ đã đủ để thay đổi hoàn toàn cảm giác về vị trí mình đang đứng. Trong những ngày đó, quyết định không được đo bằng lý trí nhiều như bằng nhịp tim. Thấy người khác mua, mình mua. Thấy người khác còn giữ, mình giữ. Thấy vài người bắt đầu nói về việc chốt lời, trong đầu mới xuất hiện ý nghĩ rằng có lẽ cũng nên chuẩn bị. Cái đồng hồ đó không chạy theo kế hoạch, nó chạy theo chuyển động của xung quanh.
FOMO và FUDD không đến từ tin tức, chúng đến từ không khí
Những từ đó thường được gắn với tiêu đề, nhưng phần tác động mạnh nhất của chúng không nằm ở nội dung, mà nằm ở bầu không khí. Khi ai cũng hưng phấn, việc đứng ngoài trông giống như tự trừng phạt. Khi ai cũng hoảng, việc ở lại trông giống như tự lừa mình. Không khí đó không cần phải nói thành lời, chỉ cần nhìn phản ứng của những người xung quanh là đủ để biết mình nên cảm thấy gì. Và khi cảm xúc đã được định hướng như vậy, việc ra quyết định trở nên rất nhẹ, nhẹ theo một cách nguy hiểm.
Thị trường crypto và câu chuyện về cửa thoát
Trong đầu luôn có một hình ảnh rất rõ: mình sẽ bán cho người đến sau. Hình ảnh đó không được nói ra, nhưng nó luôn ở đó, như một điều hiển nhiên. Mỗi người đều tin rằng mình đang đứng ở trước cửa, chứ không phải ở giữa phòng. Nhưng khi ai cũng đứng trước cửa trong tưởng tượng của mình, thì trong thực tế, rất nhiều người đang đứng sâu hơn họ nghĩ. Và khi chuyển động đảo chiều, cánh cửa đó không còn trông giống như một lối ra rộng rãi nữa.
Mua bán theo cảm xúc và một dạng hợp lý rất muộn
Sau khi mọi thứ đã đi qua, câu chuyện luôn được kể lại theo cách rất gọn gàng: đáng lẽ phải thấy dấu hiệu này, đáng lẽ phải để ý chỗ kia. Nhưng ở trong khoảnh khắc đó, những dấu hiệu đó bị nhấn chìm bởi một cảm giác khác mạnh hơn nhiều: cảm giác mình đang ở trong một dòng chảy mà không ai muốn là người đầu tiên bước ra. Và thế là hành động được hợp thức hóa không phải bằng lý do, mà bằng việc có rất nhiều người khác đang làm cùng một việc.
Khi câu hỏi không còn là mình đúng hay sai
Có lẽ điều khó chịu không nằm ở chỗ tâm lý đám đông crypto ảnh hưởng quyết định ra sao. Có lẽ nó nằm ở chỗ: trong khoảnh khắc mình tin rằng “lần này mình sẽ thoát kịp”, niềm tin đó đến từ đâu, từ một kế hoạch thật sự, hay chỉ từ việc mình đang đứng giữa rất nhiều người cũng tin như vậy. Và nếu lần nào cũng bước vào với cảm giác mình chỉ đứng tạm, thì rốt cuộc mình đang đứng ở đâu trong câu chuyện đó.
Loạt bài này không cố thay đổi bạn, mà chỉ để cùng bạn nhìn lại những cách phản ứng rất quen đã lặp đi lặp lại, đủ lâu để chúng ta tưởng đó là quyết định của mình, trong ZRO Fast, [Nhóm 2 – Những cái bẫy ai cũng dính].
Xem bài tiếp theo: [2.10 – Vì sao người khoe lãi crypto hiếm khi nói về thua lỗ]
“Khuyến cáo: Nội dung chỉ để nghiên cứu-giáo dục, không phải tư vấn đầu tư và không bảo chứng cho bất kỳ hoạt động crypto nào. Người đọc tự chịu trách nhiệm.”
Hệ sinh thái – ZRO Research
🌐 Website: https://zro.vn
📧 Email: zroresearch@gmail.com
🐦 X (Twitter): https://x.com/zroresearch
💬 Telegram: https://t.me/zroresearch
🎵 TT: https://www.tiktok.com/@zroresearch
📘 Facebook: https://facebook.com/zroresearch
📸 Insta: https://instagram.com/zroresearch
▶️ YouTube: https://youtube.com/@zroresearch
